Urlop wypoczynkowy jest niezbywalnym prawem każdego pracownika. Jego wymiar uwarunkowany jest posiadanym stażem pracy, a także wielkością etatu. Przy czym w przypadku pracownika niepełnoetatowego, przy przeliczaniu jego urlopu na godziny, jeden dzień urlopu odpowiada 8 godzinom pracy. Natomiast w odniesieniu do pracowników, których obowiązują niższe normy czasu pracy – jeden dzień urlopu odpowiada tej niższej normie.
Urlop pracownika niepełnoetatowego
Wymiar urlopu dla pracownika zatrudnionego na część etatu ustala się proporcjonalnie do wymiaru jego czasu pracy, biorąc za podstawę wymiar urlopu wynikający z posiadanego przez pracownika stażu pracy (art. 154 § 2 K.p.). Niepełny dzień urlopu zaokrągla się w górę do pełnego dnia.
Urlopu niepełnoetatowcowi udziela się w ten sam sposób, jak pracownikom pełnoetatowym, czyli w dni, które są dla pracownika dniami pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy, w wymiarze godzinowym odpowiadającym dobowemu wymiarowi czasu pracy pracownika w danym dniu (art. 1542 K.p.). Ponadto zarówno w przypadku pracownika pełnoetatowego, jak i niepełnoetatowca jeden dzień jego urlopu równy jest 8 godzinom pracy lub mniejszej ich liczbie, jeżeli pracownika obowiązują niższe normy czasu pracy.
Zasadę przeliczania urlopu na godziny stosuje się przy ustalaniu godzinowej puli urlopu niepełnoetatowca, niezbędnej do prawidłowego rozliczenia udzielonego mu urlopu. Z tak ustalonej puli godzinowej, za każdy dzień udzielonego pracownikowi urlopu odlicza się tyle godzin, przez ile w tym dniu miał pracować zgodnie ze swoim rozkładem czasu pracy (przykład 1).
Urlop dla objętych niższymi normami
Kodeksowe zasady udzielania urlopu wypoczynkowego dotyczą też pracowników objętych niższymi normami czasu pracy. Dotyczy to m.in. pracowników niepełnosprawnych o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Ich normy czasu pracy wynikają z art. 15 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2026 r. poz. 884). Przepisy te nie odnoszą się jednak do sposobu udzielania tym pracownikom urlopów wypoczynkowych. Jednak, jak przewiduje art. 66 ust. 1 ustawy o rehabilitacji (…), w sprawach nieunormowanych przepisami ustawy stosuje się m.in. Kodeks pracy. Zatem pracownikom objętym niższymi normami na mocy ustawy o rehabilitacji urlopu również udziela się w wymiarze godzinowym, który odpowiada dobowemu wymiarowi czasu pracy pracownika w danym dniu. Rozliczenia takiego urlopu także dokonuje się w oparciu o te niższe normy (przykład 2). Przykładowo, wymiar godzinowy urlopu pracownika niepełnosprawnego, którego obowiązuje 7-godzinna norma dobowa i jest on zatrudniony na pełny etat przez cały rok, wynosi:
- gdy pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat – 140 godzin (20 dni × 7 godz.),
- gdy pracownik jest zatrudniony co najmniej 10 lat – 182 godziny (26 dni × 7 godz.).
W przypadku posiadania przez takiego pracownika prawa do dodatkowego urlopu z tytułu niepełnosprawności, urlop ten również przelicza się na godziny według tych niższych norm i przy pełnym etacie oraz zatrudnieniu przez pełny rok wynosi on 70 godzin (10 dni × 7 godz.).
Te same zasady udzielaniu urlopu stosuje się wobec pracowników zatrudnionych w podmiocie leczniczym, których obowiązują niższe normy czasu pracy. Przykładowo, pielęgniarki i lekarzy obejmują normy wynoszące 7 godzin 35 minut na dobę oraz przeciętnie 37 godzin 55 minut na tydzień w przeciętnie 5-dniowym tygodniu pracy. Tak stanowi art. 93 ustawy o działalności leczniczej (Dz. U. z 2026 r. poz. 156). Natomiast normy czasu pracy stosowane do pracowników niewidomych, zatrudnionych na stanowiskach wymagających kontaktu z pacjentami, nie mogą przekraczać 6 godzin na dobę i przeciętnie 30 godzin na tydzień w przeciętnie 5-dniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym.
Godzinowy wymiar urlopu wypoczynkowego pracowników medycznych zatrudnionych w podmiotach leczniczych objętych obniżonymi normami czasu pracy ustala się, mnożąc liczbę dni przysługującego im urlopu przez obowiązującą ich normę dobową. Przy udzielaniu im urlopu w dniach pracy, pulę urlopową takiego pracownika pełnoetatowego obniża się o 7 godzin i 35 minut za każdy wykorzystany dzień urlopu, chyba że pracuje on w systemie przewidującym dniówki robocze z inną liczbą godzin pracy (np. przedłużoną do 12 godzin).
| Przykład 1
Pracownik został zatrudniony 1 kwietnia 2026 r. na 7/8 etatu w systemie równoważnym na podstawie umowy na czas nieokreślony. Wykonuje on pracę według zmiennego rozkładu czasu pracy, obejmującego dni od poniedziałku do soboty. Przysługuje mu urlop w wymiarze 26 dni rocznie. Pracownik będzie korzystał z urlopu wypoczynkowego w dniach od 6 do 10 lipca 2026 r. Ma wtedy zaplanowaną pracę w następujących dniach i wymiarach dobowych:
Rozliczenie udzielonego urlopu:
Pracownik o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności jest zatrudniony na 5/7 etatu na czas nieokreślony przez cały 2026 r. Ma on prawo do urlopu kodeksowego w wymiarze 26 dni i urlopu dodatkowego w wymiarze 10 dni. Pracownika obowiązuje skrócona dobowa norma czasu pracy wynosząca 7 godz. i świadczy on pracę w proporcjonalnie obniżonym dobowym wymiarze czasu pracy, po 5 godzin. W 2026 r. przysługuje mu prawo do:
Za każdy dzień udzielonego pracownikowi urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego należy odliczyć z puli godzinowej 5 godzin. |
Podstawa prawna
Ustawa z dnia 26.06.1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2025 r. poz. 277 ze zm.)
Gazeta Podatkowa nr 54 (2346) z dnia 2026-07-06
Zwolnienie z oskładkowania niektórych składników wynagrodzenia. Wszystko na ten temat w poradniku na GOFIN.pl
