Gazeta PodatkowaW wielu zakładach pracy zdarzają się problemy z wykorzystywaniem na bieżąco urlopów wypoczynkowych. W praktyce trudności bywają zwłaszcza z „wybraniem” co najmniej 14-dniowego wypoczynku, który pracownicy woleliby czasem wykorzystać w podziale na mniejsze odcinki czasu. Niekiedy słyszy się nawet postulaty udzielania urlopu wypoczynkowego na godziny, na co prawo pracy pozwala tylko w jednej sytuacji. Nie wydaje się jednak, biorąc pod uwagę ostatnie stanowisko resortu pracy, aby zasady udzielania urlopowego wypoczynku zostały uelastycznione.

Urlop zasadniczo na dni, nie na godziny

Urlop wypoczynkowy dla ogółu pracowników obowiązuje w dwóch wymiarach – 20 lub 26 dni. Wprawdzie dni te ulegają przeliczeniu na godziny, ale ma to związek z określoną metodyką wyliczania i udzielania urlopu, a nie z ustaleniem jego wymiaru w godzinach. Ten ostatni jest zawsze określony w dniach, a liczba tych dni zależy od stażu urlopowego pracownika.

Generalnie, urlopowy wypoczynek w wymiarze 20 lub 26 dni powinien być wykorzystany w całości w tym roku kalendarzowym, za który przysługuje. Jeżeli pracownik zdecyduje się wykorzystać go w częściach, to co najmniej jedna z nich powinna trwać minimum 14 dni kalendarzowych. Pozostała część urlopowej puli może być wykorzystana w krótszych odcinkach czasowych, nawet po jednym dniu.

Co do zasady, urlop udzielany jest na pełną dniówkę roboczą pracownika, a na część dnia pracy tylko wtedy, gdy liczba godzin urlopu pozostała do wykorzystania jest mniejsza niż dobowy wymiar czasu pracy w dniu, na który ma być udzielony urlop. Poza tą sytuacją udzielenie urlopu oznacza cały dzień wolny dla pracownika, a raz do roku dni tych (w ujęciu kalendarzowym) musi być 14 w jednym ciągu.

Wskazane zasady udzielania urlopów wypoczynkowych są dość rygorystyczne i nie dają zbytniej swobody stronom stosunku pracy. Nawet pracownik, dla którego przeznaczone jest prawo do urlopu, nie może z niego korzystać zupełnie dowolnie – „musi” wypoczywać raz w roku przez co najmniej 14 dni i, co do zasady, nie może wybrać urlopu na godziny. Na tym tle o wiele bardziej elastyczne wydają się aktualne zasady wykorzystywania zwolnienia od pracy na dziecko do lat 14. Do 1 stycznia 2016 r. zwolnienie to można było wykorzystać tylko w dniach, ale od 2 stycznia br. może być udzielone również na godziny. W tym kontekście pojawiły się postulaty podobnego uelastycznienia sposobu udzielania urlopu wypoczynkowego.

Urlop nie tylko dla wygody pracownika

Wiele względów praktycznych może przemawiać za większą swobodą w wykorzystywaniu urlopów wypoczynkowych. Pracownicy będący rodzicami wskazują, że ułatwieniem byłoby dla nich prawo do „wybrania” urlopu w godzinach, co pozwoliłoby im np. wyjść z pracy wcześniej na zebranie w szkole.

Konieczność wykorzystania 14-dniowego wypoczynku w danym roku również bywa kwestionowana z uwagi na napięte plany zawodowe, które utrudniają wygospodarowanie czasu wolnego na dłuższy urlop. Z tych powodów niektóry pracownicy i pracodawcy z chęcią przyjęliby zmianę zasad udzielania urlopu wypoczynkowego w kierunku jego większego rozdrobnienia. Takie postulaty znalazły odzwierciedlenie w interpelacji poselskiej nr 34586, skierowanej do Ministra Pracy i Polityki Społecznej. Autor interpelacji pytał w niej, czy jest możliwość wprowadzenia opcji wykorzystywania urlopu na godziny, co byłoby dogodne dla pracowników z uwagi na konieczność załatwiania różnych spraw życiowych w czasie pracy.

Odpowiedź ze strony resortu pracy – negatywna, co do zasadności postulowanych zmian – odwołuje się do przeznaczenia urlopu wypoczynkowego, jakim jest regeneracja sił psychofizycznych pracownika. Z tego powodu nie można traktować tego urlopu jako zwykłego zwolnienia od pracy, które można uzyskać w takim czasie i w takim wymiarze, jak to jest potrzebne w danej sytuacji. Pracownik ma efektywnie wypocząć – to główny cel urlopu wypoczynkowego. Rozbicie tego urlopu na krótkie odcinki czasu albo nawet na godziny, stałoby w sprzeczności z tym celem. Wprawdzie mogłoby to być w określonych sytuacjach dogodne dla pracownika, ale w ten sposób urlop miałby więcej wspólnego ze zwykłym „wyjściem z pracy” niż z regularnym wypoczynkiem. Do doraźnych zwolnień związanych z opieką nad dzieckiem służy zwolnienie od pracy przewidziane w art. 188 K.p., bardziej elastyczne w stosowaniu. Pracownik może też uzyskać „zwykłe” zwolnienie od pracy w celach prywatnych, za odpracowaniem czasu zwolnienia. Takie odpracowanie nie jest traktowane jako praca w nadgodzinach, co jest korzystne dla pracodawcy.

„(…) Celem urlopu wypoczynkowego przysługującego na podstawie przepisów art. 152 i nast. Kodeksu pracy jest zapewnienie pracownikowi możliwości regeneracji sił psychofizycznych utraconych w procesie pracy. Na realizację tego celu nakierowane są przepisy o urlopie wypoczynkowym – przede wszystkim przepisy określające sposób udzielania tego urlopu. Należy stwierdzić, że tylko udzielanie urlopu wypoczynkowego w dniach gwarantuje pracownikowi realną możliwość odpowiedniego wypoczynku. W związku z tym z przepisów Kodeksu pracy wynika, że urlopu wypoczynkowego udziela się w dni, które są dla pracownika dniami pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy, w wymiarze godzinowym, odpowiadającym dobowemu wymiarowi czasu pracy pracownika w danym dniu. Udzielenie pracownikowi urlopu wypoczynkowego w dniu pracy w wymiarze godzinowym odpowiadającym części dobowego wymiaru czasu pracy jest dopuszczalne jedynie w przypadku, gdy część urlopu pozostała do wykorzystania jest niższa niż pełny dobowy wymiar czasu pracy pracownika w dniu, na który ma być udzielony urlop, tj. w sytuacji, gdy udzielenie urlopu w dniach nie jest już w praktyce możliwe (…)”.

Odpowiedź Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 września 2015 r. na interpelację poselską nr 34586

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 26.06.1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2014 r. poz. 1502 ze zm.)

autor: Agata Barczewska
Gazeta Podatkowa nr 10 (1260) z dnia 2016-02-04

GOFIN poleca praktyczny serwis internetowy www.SerwisBudzetowy.pl

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>