Osoby prowadzące działalność gospodarczą mają obowiązek dokonać rocznego rozliczenia składki zdrowotnej po zakończeniu danego roku składkowego/kalendarzowego. Obowiązek ten dotyczy przedsiębiorców opłacających podatek według skali podatkowej lub podatek liniowy oraz ryczałtowców.

Przedsiębiorcy na skali i liniowcy

Roczną podstawę wymiaru składki zdrowotnej za rok składkowy 2025/2026 dla przedsiębiorców opodatkowanych na zasadach ogólnych stanowi dochód z działalności gospodarczej ustalony za 2025 r. jako różnica między osiągniętymi przychodami (z wyłączeniem przychodów niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym innych niż określone w art. 21 ust. 1 pkt 63a, pkt 63b, pkt 152-154 ustawy o pdof – Dz. U. z 2026 r. poz. 592) a poniesionymi kosztami uzyskania przychodów, z uwzględnieniem art. 14c, art. 22 ust. 4a-4b oraz art. 24 ust. 1, ust. 2 zdanie pierwsze ustawy o pdof. Ustalony dochód pomniejsza się o kwotę opłaconych w tym roku (tu: w 2025 r.) składek na ubezpieczenia: emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe, pod warunkiem że nie zostały zaliczone do kosztów podatkowych.

W przypadku przedsiębiorców na skali podatkowej ustalona w taki sposób roczna podstawa wymiaru nie może być niższa niż iloczyn liczby miesięcy podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu w 2025 r. i minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w pierwszym dniu roku składkowego (w roku składkowym, który rozpoczął się od 1 lutego 2025 r. i trwał do 31 stycznia 2026 r., przy ustalaniu minimalnej rocznej miesięcznej podstawy wymiaru składki zdrowotnej przyjmuje się kwotę w wysokości 75% minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w pierwszym dniu roku składkowego, tj. kwotę 3.499,50 zł (75% z kwoty 4.666 zł).

W przypadku natomiast liniowców roczna składka zdrowotna nie może być niższa niż 9% iloczynu liczby miesięcy w roku składkowym 2025/2026 i kwoty 75% minimalnego wynagrodzenia obowiązującego 1 lutego 2025 r.

W liczbie miesięcy podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu nie uwzględnia się miesięcy, w których przedsiębiorca korzystał ze zwolnienia z opłacania składki zdrowotnej na podstawie art. 82 ust. 8-9a ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej… (Dz. U. z 2025 r. poz. 1461 ze zm.), zwanej ustawą zdrowotną.

Ryczałtowcy

Dla przedsiębiorców opodatkowanych zryczałtowanym podatkiem dochodowym od przychodów ewidencjonowanych roczną podstawę wymiaru składki zdrowotnej za 2025 r. stanowi iloczyn liczby miesięcy podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu w 2025 r. i kwoty odpowiadającej:

• 60% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w IV kwartale 2024 r. włącznie z wypłatami z zysku (które wyniosło 8.549,18 zł), czyli kwoty 5.129,51 zł (60% × 8.549,18 zł) – jeśli firmowe przychody opodatkowane ryczałtem nie przekroczyły w 2025 r. kwoty 60.000 zł,
• 100% wymienionego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, czyli kwoty 8.549,18 zł – gdy firmowe przychody przekroczyły w 2025 r. kwotę 60.000 zł i nie przekroczyły kwoty 300.000 zł,
• 180% ww. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, czyli kwoty 15.388,52 zł (180% × 8.549,18 zł) – jeżeli firmowe przychody przekroczyły w 2025 r. kwotę 300.000 zł.

Również ryczałtowcy w liczbie miesięcy podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu nie powinni uwzględniać miesięcy, w których korzystali ze zwolnienia z opłacania składki zdrowotnej na podstawie art. 82 ust. 8-9b ustawy zdrowotnej (…), np. jako emeryt/rencista, osoba niepełnosprawna (przykład).

Przychody opodatkowane ryczałtem pomniejsza się – dla celów ustalenia rocznej podstawy wymiaru składki zdrowotnej – o kwoty opłaconych składek społecznych, o ile nie zostały zaliczone do kup.

Termin rozliczenia

Przedsiębiorca dokonuje rocznego rozliczenia składki zdrowotnej w dokumencie rozliczeniowym składanym za miesiąc, w którym upływa termin złożenia zeznania określonego w art. 45 ust. 1 ustawy o pdof. Termin złożenia tego zeznania za dany rok upływa 30 kwietnia roku następnego. Rocznego rozliczenia składki na ubezpieczenie zdrowotne za 2025 r. przedsiębiorcy powinni więc dokonać w dokumentach rozliczeniowych sporządzonych za kwiecień 2026 r. Należy je przekazać do ZUS najpóźniej 20 maja 2026 r.

Wynik rocznego rozliczenia

Jeżeli roczne rozliczenie za 2025 r. wykaże, że suma wpłaconych miesięcznych składek na ubezpieczenie zdrowotne jest niższa niż roczna kwota składki zdrowotnej ustalona od rocznej podstawy wymiaru, przedsiębiorca powinien dopłacić powstałą różnicę. Niedopłatę trzeba będzie uiścić w terminie płatności składek należnych za kwiecień 2026 r., czyli do 20 maja 2026 r.

Natomiast gdy z rocznego rozliczenia składki będzie wynikało, że suma miesięcznych składek na ubezpieczenie zdrowotne jest wyższa niż roczna kwota składki zdrowotnej ustalona od rocznej podstawy, wówczas przedsiębiorca ma prawo do zwrotu nadpłaty (pod warunkiem, że nie posiada w ZUS żadnych zaległości). Wniosek o zwrot nadpłaty składki zdrowotnej w danym roku może być złożony do ZUS, w terminie miesiąca od upływu terminu do złożenia zeznania, o którym mowa w art. 45 ust. 1 ustawy o pdof, za rok poprzedni wyłącznie w formie elektronicznej poprzez PUE ZUS, czyli w przypadku nadpłaty składki zdrowotnej za 2025 r. – do 1 czerwca 2026 r. Jeżeli przedsiębiorca nie złoży wniosku o zwrot nadpłaty składki zdrowotnej za 2025 r. w określonym terminie i nie będzie posiadał zaległości z tytułu składek lub nienależnie pobranych świadczeń, ZUS rozliczy nadpłatę na koncie płatnika składek zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 199 ze zm.) do końca 2026 r., o ile KAS nie przekaże informacji o rozbieżnościach pomiędzy formą opodatkowania i wysokością przychodów/dochodów wykazanych w dokumentach przekazanych do ZUS a formą opodatkowania i wysokością przychodów/dochodów wykazanych dla celów podatkowych.

Gazeta Podatkowa nr 37 (2329) z dnia 2026-05-07

GOFIN poleca praktyczny serwis internetowy www.SkladkaZUS.pl