Przedsiębiorcy w maju 2026 r. zakończyli w ZUS roczne rozliczenia związane ze składką zdrowotną za 2025 r. Ci, którzy w 2025 r. byli tzw. liniowcami, składkę tę w ramach ustawowego limitu uwzględniali w podstawie opodatkowania, rozliczając ją w kosztach podatkowych lub alternatywnie obniżając o nią dochód podlegający opodatkowaniu. Z kolei ryczałtowcy odliczali ją od przychodów. Roczne rozliczenie składki zdrowotnej wiąże się z możliwością powstania jej ewentualnej nadpłaty lub niedopłaty. Z tego względu w pewnych okolicznościach może mieć wpływ na rozliczenia na gruncie podatku dochodowego.

Skala podatkowa

Wpływu na pdof omawiane rozliczenie nie ma w przypadku skali podatkowej. Przedsiębiorcy opłacający podatek dochodowy według skali podatkowej z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej w tej formie składek na ubezpieczenie zdrowotne nie uwzględniają bowiem w kalkulacji podatku dochodowego. To powoduje, że u takich podatników obojętne podatkowo będą wydatki poniesione w 2026 r. na opłacenie składki zdrowotnej tytułem dopłaty wynikającej z rocznego rozliczenia składek za 2025 r. Również otrzymanie w 2026 r. zwrotu nadpłaty składki zdrowotnej za rok poprzedni będzie neutralne podatkowo, gdy podatnik kontynuuje opodatkowanie według skali podatkowej.

Składka zdrowotna liniowca

Rozliczenie na gruncie podatku dochodowego nadpłaty składki zdrowotnej za 2025 r., wynikającej z dokonanego w 2026 r. przez przedsiębiorcę korzystającego z podatku liniowego rocznego rozliczenia tej składki, uzależnione jest od tego, w jaki sposób przedsiębiorca składkę tę uwzględniał w 2025 r. w podstawie opodatkowania.

Tzw. liniowiec zapłacone składki zdrowotne (na własne ubezpieczenie oraz osób z nim współpracujących) może uwzględniać w rozliczeniu podatku dochodowego na dwa sposoby: albo obciążając ich wartością firmowe koszty podatkowe, albo pomniejszając o tę wartość dochód opodatkowany 19% podatkiem (w jednym i drugim przypadku w wysokości limitowanej w skali rocznej – za 2025 r. limit ten wynosił 12.900 zł).

Gdy liniowiec w 2025 r. w ramach ustawowego limitu składkę zdrowotną rozliczał w firmowych kosztach podatkowych, to nadpłatę, która zostanie mu przez ZUS zwrócona w 2026 r. – pod warunkiem, że nadal stosuje tę formę opodatkowania – powinien rozliczyć również w kosztach na ogólnych zasadach dotyczących korekty kosztów, określonych w art. 22 ust. 7c-7f ustawy o pdof. Stąd powinien jej dokonać w okresie rozliczeniowym, w którym otrzymał dokument potwierdzający przyczyny korekty kosztów o zaliczone do nich składki zdrowotne, które zostały mu zwrócone (przykład).

Z kolei gdy liniowiec w 2025 r. odliczał opłacane w tym roku składki zdrowotne od firmowego dochodu, wówczas otrzymany w bieżącym roku zwrot nadpłaty wynikającej z rocznego rozliczenia tych składek, w tej części, w jakiej została uprzednio odliczona od dochodu, zgodnie z art. 45 ust. 3a ustawy o pdof, będzie miał obowiązek doliczyć do dochodu w rocznym zeznaniu PIT-36L za 2026 r.

Warto przypomnieć, że formularz PIT-36L nie zawiera odrębnych pozycji na wykazanie zwróconej podatnikowi w roku podatkowym nadpłaty składki zdrowotnej za rok poprzedni. Jednak Ministerstwo Finansów w piśmie z dnia 2 kwietnia 2024 r., stanowiącym odpowiedź na pytanie naszego Wydawnictwa, stwierdziło, że kwotę omawianego zwrotu w formularzu PIT-36L należy wykazać, doliczając kwotę zwrotu do przychodów z działalności gospodarczej. Natomiast nie wykazuje się tej kwoty w załączniku PIT-B.

Ponieważ przepisy ustawy o pdof obowiązujące w analizowanym zakresie (art. 23 ust. 1 pkt 58 oraz art. 30c ust. 2 pkt 2 ustawy o pdof) regulują ujmowanie w firmowym rachunku podatkowym przedsiębiorców korzystających z opodatkowania podatkiem liniowym składek opłacanych przez nich na własne ubezpieczenie zdrowotne (i za osobę współpracującą) z tytułu działalności gospodarczej opodatkowanej w tej formie, to w kosztach podatkowych w ramach ustawowego limitu w 2026 r. mają prawo ująć niedopłatę składek na ubezpieczenie zdrowotne zapłaconej w tym roku, ale wyłącznie z tytułu działalności gospodarczej opodatkowanej w 2025 r. podatkiem liniowym. Gdyby w 2025 r. korzystali z formy opodatkowania, jaką jest ryczałt ewidencjonowany, to niedopłaty tej uregulowanej w 2026 r. nie mogliby uwzględnić w rachunku podatkowym.

Rozliczenie ryczałtowca

Przedsiębiorca opłacający w prowadzeniu działalności gospodarczej ryczałt od przychodów ewidencjonowanych pomniejsza te przychody o 50% składek zdrowotnych zapłaconych w roku podatkowym (własnych i za osobę współpracującą) z tytułu prowadzenia działalności opodatkowanej w tej formie, jeżeli nie zostały one mu zwrócone w jakiejkolwiek formie.

Gdy ryczałtowiec opłaca składki zdrowotne w formie uproszczonej, to w wyniku ich rocznego rozliczenia może się okazać, że za dany rok podatkowy zostały one nadpłacone. Miałoby to miejsce przykładowo, gdyby przedsiębiorca ustalił je, przyjmując za podstawę przychody z 2024 r., które znajdują się w II przedziale przychodów (czyli były wyższe od 60.000 zł i nie przekraczały 300.000 zł), a tymczasem faktycznie osiągnięte w 2025 r. przychody zmieściły się w I przedziale.

Z art. 21 ust. 2a ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym (…) wynika, że gdy podatnik, obliczając należny ryczałt, dokonał m.in. odliczeń od przychodu, a następnie otrzymał zwrot odliczonych kwot (w całości lub w części), to w zeznaniu za rok podatkowy, w którym otrzymał ten zwrot, ma obowiązek doliczyć odpowiednio kwoty poprzednio odliczone. Stąd ryczałtowiec kwotę nadpłaconych składek za 2025 r. doliczy do przychodu w PIT-28 za 2026 r.

Jeżeli chodzi o niedopłatę składek zdrowotnych u ryczałtowca, to należy wskazać, że art. 11 ust. 1a ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym (…) przewiduje możliwość pomniejszenia przychodów firmowych o 50% zapłaconych w roku podatkowym składek zdrowotnych wyłącznie dla przedsiębiorców opłacających ryczałt ewidencjonowany. Wynika jednak z niego wprost, że dotyczy to składek zapłaconych z tytułu działalności gospodarczej opodatkowanej w formie ryczałtu. Zatem jedynie wtedy, gdy podatnik regulujący w 2026 r. niedopłatę firmowych składek zdrowotnych za 2025 r. w roku tym kontynuuje korzystanie z formy opodatkowania, jaką jest ryczałt ewidencjonowany, to 50% wartości tej niedopłaty może uwzględnić przy ustalaniu podstawy opodatkowania za 2026 r. Natomiast gdy podatnik, który w 2025 r. opłacał ryczałt ewidencjonowany, na 2026 r. wybrał podatek liniowy, to uregulowanej niedopłaty składki zdrowotnej za 2025 r. nie rozliczy, gdyż liniowcy uwzględniają w swojej podstawie opodatkowania jedynie składki zdrowotne opłacone z tytułu prowadzenia działalności opodatkowanej podatkiem liniowym.

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 26.07.1991 r. o pdof (Dz. U. z 2026 r. poz. 592)

Ustawa z dnia 20.11.1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym… (Dz. U. z 2025 r. poz. 843)

Gazeta Podatkowa nr 47 (2339) z dnia 2026-06-11

GOFIN poleca praktyczny serwis internetowy www.SkladkaZUS.pl