Większość wydatków ponoszonych w związku z wykorzystywaniem w prowadzeniu działalności gospodarczej samochodów osobowych podlega ograniczeniom w zakresie obciążania ich wartością kosztów podatkowych. Od 1 stycznia 2026 r. niektóre z nich uległy zmianom. Przeanalizujmy zatem, które z limitów obowiązujących w bieżącym roku zostały zmodyfikowane, a które pozostają na dotychczasowym poziomie.

Zmniejszenie limitów amortyzacyjnych

Do końca 2025 r. art. 23 ust. 1 pkt 4 ustawy o pdof (Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.) i art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o pdop (Dz. U. z 2025 r. poz. 278 ze zm.) stanowiły, że limit kwotowy, do wysokości którego możliwe było obciążanie kosztów uzyskania przychodów 100% kwotą odpisów amortyzacyjnych, naliczanych od będących środkami trwałymi samochodów osobowych elektrycznych oraz napędzanych wodorem, wynosił 225.000 zł, a dla pozostałych samochodów limit ten wynosił 150.000 zł.

Od 1 stycznia 2026 r. wysokość limitów amortyzacyjnych samochodów osobowych z napędem spalinowym uwarunkowana jest emisyjnością pojazdu. W efekcie według nowego brzmienia przywołanych przepisów kosztów podatkowych nie stanowią odpisy amortyzacyjne od tzw. osobówek w części ustalonej od wartości samochodu przewyższającej kwotę:

a) 225.000 zł – w przypadku samochodu osobowego będącego pojazdem elektrycznym w rozumieniu art. 2 pkt 12 ustawy o elektromobilności i paliwach alternatywnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1289 ze zm.) oraz w przypadku samochodu osobowego będącego pojazdem napędzanym wodorem w rozumieniu art. 2 pkt 15 tej ustawy,

b) 150.000 zł – jeśli emisja CO₂ silnika spalinowego samochodu osobowego, określona na podstawie danych zawartych w centralnej ewidencji pojazdów, o której mowa w art. 80a Prawa o ruchu drogowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1251 ze zm.), wynosi mniej niż 50 g na kilometr,

c) 100.000 zł – jeśli emisja CO₂ silnika spalinowego samochodu osobowego, określona na podstawie danych zawartych w centralnej ewidencji pojazdów, o której mowa w art. 80a Prawa o ruchu drogowym, jest równa lub wyższa niż 50 g na kilometr.

Z art. 30 ustawy o zmianie ustawy o elektromobilności… (Dz. U. z 2021 r. poz. 2269 ze zm.) wynika jednak, że zmienione nią z dniem 1 stycznia 2026 r. przepisy mają zastosowanie do samochodów osobowych wprowadzonych do ewidencji środków trwałych podatnika od 1 stycznia 2026 r. Tym samym amortyzacja tych wprowadzonych do ewidencji środków trwałych wcześniej będzie rozliczana w kosztach podatkowych na dotychczasowych zasadach (przykład 1).

Leasing z większymi ograniczeniami

Dotychczas, w odniesieniu do samochodów osobowych leasingowanych, wynajmowanych i dzierżawionych opłaty wynikające z dotyczących ich umów, z wyjątkiem opłat z tytułu ich ubezpieczenia, nie stanowiły kosztów podatkowych – jeśli chodzi o wysokość samych limitów, podobnie jak to miało miejsce w przypadku samochodów osobowych będących środkami trwałymi – w wysokości przekraczającej ich część ustaloną w takiej proporcji, w jakiej kwota 225.000 zł pozostaje do wartości takiej osobówki o napędzie elektrycznym i wodorowym i 150.000 zł w przypadku pozostałych samochodów osobowych.

Te uregulowania, zawarte w art. 23 ust. 1 pkt 47a ustawy o pdof oraz art. 16 ust. 1 pkt 49a ustawy o pdop, z dniem 31 grudnia 2025 r. straciły moc. Z ich nowego brzmienia obowiązującego od 1 stycznia 2026 r. wynika, że limitowanie w kosztach opłat związanych z leasingiem, dzierżawą i najmem samochodów osobowych również zostało powiązane z emisją CO₂. Obecnie bowiem kosztów podatkowych nie stanowią tego typu opłaty w wysokości przekraczającej ich część ustaloną w takiej proporcji, w jakiej kwota, o której mowa w art. 23 ust. 1 pkt 4 lit. b) lub lit. c) ustawy o pdof i w art. 16 ust. 1 pkt 4 lit. b) lub lit. c) ustawy o pdop, pozostaje do wartości samochodu osobowego będącego przedmiotem tej umowy. Tym samym opłaty dotyczące leasingowanych samochodów osobowych, w których emisja CO₂ silnika spalinowego jest równa lub wyższa niż 50 g na kilometr, obciążają obecnie firmowe koszty podatkowe w ramach limitu 100.000 zł, a nie jak dotychczas 150.000 zł.

Przywołany wcześniej przepis przejściowy, tj. art. 30 ustawy nowelizującej, odnosi się jedynie do pojazdów wprowadzonych do ewidencji środków trwałych podatnika przed dniem wejścia w życie znowelizowanych przepisów. Ponieważ jednak samochód leasingowany nie jest wprowadzany do takiej ewidencji, to przepis ten go nie dotyczy. A skoro nie ma odrębnego uregulowania przejściowego dla takich właśnie samochodów, to od 1 stycznia 2026 r. mają do nich zastosowanie przepisy w brzmieniu znowelizowanym niezależnie od daty zawarcia umowy (tj. czy nastąpiło to przed czy po wejściu w życie nowych przepisów). Tym samym opłaty wynikające z umowy leasingu operacyjnego samochodu osobowego, z napędem spalinowym, w którym emisja CO₂ jest równa lub wyższa niż 50 g na kilometr, od 1 stycznia br. stanowią koszty podatkowe w ramach limitu 100.000 zł bez względu na datę zawarcia umowy (przykład 2).

Koszty eksploatacyjne bez zmian

Większość samochodów osobowych będących firmowymi środkami trwałymi oraz leasingowanych w rzeczywistości wykorzystywana jest do tzw. celów mieszanych, czyli zarówno do celów firmowych, jak i pozostałych. W przypadku osobówek użytkowanych w ten sposób od 1 stycznia 2026 r. – podobnie jak to miało miejsce dotychczas – wydatki związane z korzystaniem z nich stanowią firmowe koszty podatkowe tylko w 75% ich wartości. 100% takich wydatków stanowi koszty firmowe jedynie wówczas, gdy samochód osobowy jest wykorzystywany wyłącznie w prowadzonej działalności gospodarczej (art. 23 ust. 1 pkt 46a ustawy o pdof i art. 16 ust. 1 pkt 51 ustawy o pdop).

Przedsiębiorca na potrzeby udowodnienia wykorzystywania firmowego auta osobowego wyłącznie na potrzeby firmowe musi prowadzić ewidencję potwierdzającą używanie go tylko do działalności gospodarczej. W tym celu wykorzystywana jest ewidencja stosowana dla potrzeb VAT. W przypadku nieprowadzenia jej przez podatnika w podatku dochodowym przyjmuje się, że samochód osobowy jest wykorzystywany również do tzw. celów mieszanych, chyba że podatnik nie jest na podstawie przepisów ustawy o VAT zobowiązany do jej prowadzenia. Jednocześnie w przypadku ustalenia, iż podatnik niezgodnie ze stanem faktycznym nie stosował ograniczenia kosztów podatkowych, ograniczenie to znajdzie zastosowanie od daty rozpoczęcia używania przez podatnika danego samochodu osobowego (art. 23 ust. 5f-5h ustawy o pdof i art. 16 ust. 5f-5h ustawy o pdop).

Zaprezentowane zasady odnoszące się do firmowych samochodów osobowych dotyczą zarówno osobówek będących środkami trwałymi (jak i tych, które nie zostały zaliczone do tej kategorii składników majątkowych z uwagi na niską wartość – do 10.000 zł), składnikami leasingowanymi albo ze względu na przewidywany okres użytkowania krótszy niż rok.

Przypomnijmy, że za wydatki związane z używaniem samochodu osobowego uznaje się wszelkiego rodzaju wydatki eksploatacyjne takie jak: zakup paliwa, ogumienia, koszty napraw i części zamiennych. Obejmują one także VAT, który nie stanowi podatku naliczonego, a także VAT naliczony w tej części, w której podatnikowi nie przysługuje obniżenie kwoty lub zwrot różnicy VAT.

Prywatny samochód nadal w limicie 20%

W odniesieniu do prywatnych samochodów użytkowanych na firmowe potrzeby przez przedsiębiorców będących osobami fizycznymi w 2026 r. nadal obowiązują ograniczenia kosztowe wynikające z niezmienionego art. 23 ust. 1 pkt 46 ustawy o pdof. Wskazuje on, że kosztami podatkowymi jest jedynie 20% poniesionych kosztów ich używania oraz opłaconych składek na ich ubezpieczenie. Zatem, wyliczając wysokość wydatków rozliczanych w kosztach podatkowych, przedsiębiorcy uwzględniają wszystkie wydatki związane z używaniem takiego samochodu faktycznie wykorzystywanego na cele firmowe. U przedsiębiorców będących podatnikami VAT do podstawy przedmiotowego ograniczenia wchodzi ich wartość netto wraz z nieodliczonymi 50% podatku naliczonego. Dopiero od tej sumy oblicza się 20% obciążające firmowe koszty podatkowe (art. 23 ust. 5a ustawy o pdof).

Ta sama ochrona ubezpieczeniowa

Generalnie można dokonać podziału ubezpieczeń samochodowych na dwie grupy: obowiązkowe i dobrowolne. Obowiązkową ochroną ubezpieczeniową w tym zakresie jest jedynie polisa odpowiedzialności cywilnej (OC). Pozostałe rodzaje ubezpieczeń właściciele samochodów dobierają sami według indywidualnego zapotrzebowania. Innym podziałem samochodowej ochrony ubezpieczeniowej jest podział na ubezpieczenia, których wysokość jest kalkulowana w oparciu o wartość samochodu przyjętą dla celów ubezpieczenia (w tym AC i GAP), oraz na inne ubezpieczenia, w przypadku których składki nie są ustalane w oparciu o wartość samochodu (czyli OC i NNW).

Wydatki ponoszone na opłacenie niektórych polis ubezpieczeniowych samochodów osobowych wykorzystywanych na potrzeby firmowe podlegają ograniczeniu w zakresie ujmowania ich wartości w firmowych kosztach podatkowych. Rozliczane są w ramach limitu odrębnego od pozostałych limitów kosztowych dla osobówek, pomimo zbieżności kwotowej z pozostałymi dotyczącymi ich limitami. Limit kwotowy odnoszący się do wartości samochodu przyjętej dla celów obliczenia składki z tytułu ubezpieczenia takiego auta, jaką podatnik może zaliczyć do kosztów podatkowych, został bowiem przez ustawodawcę określony – podobnie jak w odniesieniu do aut amortyzowanych oraz leasingowanych – na 150.000 zł (art. 23 ust. 1 pkt 47 ustawy o pdof i art. 16 ust. 1 pkt 49 ustawy o pdop) i na 2026 r. nie uległ zmianie. Ograniczenia te, zarówno na gruncie ustawy o pdof, jak i ustawy o pdop, dotyczą wyłącznie tych składek ubezpieczeniowych, które kalkulowane są w oparciu o wartość samochodu. Tym samym nie mają zastosowania do składek opłacanych na ubezpieczenie OC oraz NNW (przykład 3).

Gazeta Podatkowa nr 1 (2293) z dnia 2026-01-02

GOFIN poleca praktyczny serwis internetowy www.KalkulatoryPodatkowe.pl