Gazeta PodatkowaPrzepisy prawa pracy przewidują tylko jedną formę pracy „na odległość”. Jest nią telepraca, uregulowana w Kodeksie pracy. Epidemia koronawirusa wymusiła jednak nowe rozwiązania w zakresie elastycznych form wykonywania pracy poza siedzibą firmy. Specustawa dotycząca zwalczania koronawirusa wprowadziła pojęcie pracy zdalnej. Jest to nowy sposób wykonywania pracy, jego wdrożenie wywołuje więc wiele pytań i wątpliwości.

Profilaktyczna ochrona przed wirusem

Gwałtowne rozprzestrzenianie się wirusa COVID-19 postawiło w bardzo trudnej sytuacji wiele zakładów pracy. Zarażenie się koronawirusem przez pracownika lub pracowników danej firmy może bowiem oznaczać zamknięcie części lub nawet całego zakładu pracy i skierowanie załogi na obowiązkową kwarantannę. Aby przeciwdziałać takiemu ryzyku, ustawodawca wprowadził nową formę wykonywania pracy, tj. pracę zdalną. Podstawą prawną jej zastosowania jest art. 3 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.). Jak stanowi wskazany przepis, w celu przeciwdziałania COVID-19 pracodawca może polecić pracownikowi wykonywanie (przez czas oznaczony) pracy określonej w umowie o pracę, poza miejscem jej stałego wykonywania.

Praca zdalna (której nie należy utożsamiać z telepracą uregulowaną w art. 675 – 6717 K.p.) może być zlecona przez pracodawcę w celu przeciwdziałania koronawirusowi (COVID-19). Przepisy nie precyzują jednak, w jakich konkretnie sytuacjach dopuszczalne jest wdrożenie takiej pracy. Wobec ogólnego brzmienia art. 3 wspomnianej ustawy należy przyjąć, że zastosowanie pracy zdalnej zależy od subiektywnej oceny pracodawcy i może on ją wdrożyć już na etapie profilaktyki, tj. w celu zmniejszenia potencjalnego ryzyka zarażenia koronawirusem. Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w opiniach urzędowych, prezentowanych na oficjalnej stronie dotyczącej koronawirusa (patrz ramka).

Należy podkreślić, że możliwość pracy zdalnej dotyczy zdrowego pracownika. W tym kontekście mogło pojawić się pytanie o możliwość powierzenia pracy zdalnej pracownikowi zdrowemu, ale przebywającemu na kwarantannie, np. w związku z powrotem z zagranicy lub z uwagi na kontakt z osobą zarażoną. Przepisy art. 3 powołanej ustawy nie dają jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie, należy jednak uznać, że w przypadku, gdy kwarantanna została zarządzona na podstawie decyzji właściwego inspektora sanitarnego, powierzenie pracy zdalnej jest niedopuszczalne. Również, gdy kwarantanna jest podyktowana powrotem z zagranicy (w takiej sytuacji inspektor nie wydaje decyzji o jej wprowadzeniu), świadczenie pracy zdalnej jest niemożliwe.


Pracownikowi wykonującemu pracę zdalną przysługuje normalne wynagrodzenie, wynikające z umowy o pracę i zakładowych lub odrębnych przepisów płacowych.

Formalności przy pracy zdalnej

Przepisy przewidujące możliwość pracy zdalnej nie określają formy jej wprowadzenia ani zasad wykonywania. Pracodawca może więc ją wdrożyć na podstawie ustnego polecenia, pisemnego zarządzenia lub w jakiejkolwiek innej formie, jaką uzna za stosowną. Warto jednak, dla celów dowodowych, aby powierzenie pracy zdalnej zostało udokumentowane.

O zastosowaniu pracy zdalnej decyduje wyłącznie pracodawca, choć pracownik może wystąpić z inicjatywą jej wprowadzenia. Wniosek pracownika w tej sprawie nie jest jednak wiążący, w przeciwieństwie do polecenia pracodawcy w sprawie pracy zdalnej. Pracownik, co do zasady, powinien je wykonać, chyba że obiektywnie – ze względu na warunki domowe czy sytuację rodzinną – jest to niemożliwe lub bardzo utrudnione. W takim przypadku powinien przedstawić swoje zastrzeżenia pracodawcy, pozostawiając mu ostateczną decyzję. Warto jednak pamiętać, że praca zdalna może być wykonywana nie tylko w domu pracownika, ale również w innym miejscu wyznaczonym przez pracodawcę.

Praca w domu według grafiku

W poleceniu pracy zdalnej pracodawca powinien określić czas jej wykonywania, może też doprecyzować niektóre kwestie związane z jej świadczeniem. Ponieważ praca zdalna polega na normalnym wykonywaniu swoich obowiązków (tyle że poza stałym miejscem świadczenia pracy), pracodawca może wymagać, aby pracownik pozostawał w jego dyspozycji w godzinach pracy obowiązujących w zakładzie. Takie zobowiązanie można zawrzeć w piśmie/zarządzeniu o wprowadzeniu pracy zdalnej, wskazując dodatkowo, że np. pracownik będzie zobowiązany – w ramach pozostawania w dyspozycji pracodawcy – do wykonywania swojej normalnej pracy, odbierania i wysyłania służbowej poczty, odbierania telefonów od pracodawcy czy składania dziennego sprawozdania z wykonania pracy.

Można też ustalić zasady dostępu pracownika do zasobów elektronicznych firmy, zabezpieczenia materiałów przesyłanych drogą elektroniczną czy korzystania z sieci przez pracownika w czasie pracy zdalnej.

„(…) W rozumieniu ustawy za »przeciwdziałanie COVID-19« rozumie się wszelkie czynności związane ze zwalczaniem zakażenia, zapobieganiem rozprzestrzenianiu się, profilaktyką oraz zwalczaniem skutków choroby. Zatem przesłanki polecenia pracownikowi pracy zdalnej są szerokie i w praktyce każdy pracodawca, choćby ze względu na profilaktykę, może polecić pracownikom pracę zdalną”.

„(…) Polecenie pracy zdalnej nie musi być wydane na piśmie, ale jak każde inne polecenie służbowe może być wydane ustnie bądź mailem albo smsem. Pracodawca może potwierdzić to polecenie na piśmie”.

„Decyzja o poleceniu pracy zdalnej leży wyłącznie w gestii pracodawcy. Pracownik może oczywiście wnioskować, ale jego wniosek nie wiąże w żaden sposób pracodawcy”.

„(…) Praca zdalna to po prostu zmiana miejsca wykonywania pracy, (…), dlatego należy się dotychczasowe wynagrodzenie”.

Wyjaśnienia opublikowane na stronie www.gov.pl.web.koronawirus

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 26.06.1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2019 r. poz. 1040 ze zm.)

autor: Agata Barczewska
Gazeta Podatkowa nr 28 (1694) z dnia 2020-04-06

GOFIN poleca praktyczny serwis internetowy www.VademecumBHP.pl

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>