Gazeta PodatkowaNarodziny dziecka pozwalają na skorzystanie z pewnych świadczeń pieniężnych. Osoba nimi zainteresowana musi jednak spełniać określone warunki oraz przedłożyć wymagane dokumenty. Trzeba przy tym pamiętać o obowiązujących terminach.

Zasiłek macierzyński

Zasiłek ten przysługuje m.in. kobiecie, która w okresie podlegania ubezpieczeniu chorobowemu lub w trakcie urlopu wychowawczego urodziła dziecko. Zasiłek macierzyński może być też przyznany w razie urodzenia dziecka po ustaniu ubezpieczenia, o ile ustało ono w okresie ciąży:

  • wskutek ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy albo
  • z naruszeniem przepisów prawa stwierdzonym prawomocnym orzeczeniem sądu.

Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, zwana ustawą zasiłkową, przewiduje również sytuacje, kiedy to prawo do zasiłku może być przyznane innej osobie niż matka

Zasiłek macierzyński wypłacany jest w wysokości 100% podstawy wymiaru, liczonej tak jak przy zasiłku chorobowym.

Świadczenia rodzinne

Do następnej grupy świadczeń należy dodatek do zasiłku rodzinnego oraz jednorazowa zapomoga. Wchodzą one w skład świadczeń rodzinnych (przykład 1).

Zarówno dodatek, jak i zapomoga przysługują jednorazowo w wysokości 1.000 zł na każde dziecko.

Uwaga na terminy

Przy występowaniu o któreś z omawianych świadczeń należy pamiętać o obowiązujących terminach. Dotyczy to szczególnie świadczeń rodzinnych, w przypadku których przepisy jasno określają terminy na złożenie wniosku o ich przyznanie.

W myśl art. 26 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych wniosek o dodatek z tytułu urodzenia dziecka powinien być złożony nie później niż do ukończenia przez dziecko pierwszego roku życia. Takie unormowanie może być korzystne dla świadczeniobiorców w sytuacji, gdy dodatek nie przysługuje bezpośrednio po porodzie z uwagi na brak prawa do zasiłku rodzinnego w związku z osiąganiem zbyt wysokich dochodów, a następnie dochody te ulegną zmniejszeniu, np. z powodu przejścia matki dziecka na urlop wychowawczy (przykład 2).

 

Przykład 1

W związku z urodzeniem dziecka jego matka wystąpiła o przyznanie stosownego dodatku do zasiłku rodzinnego oraz o jednorazową zapomogę. Ze złożonych dokumentów wynika, że dochód rodziny przekracza kryterium dochodowe obowiązujące przy ustalaniu uprawnień do zasiłku rodzinnego, a więc zasiłek ten nie może być przyznany, a tym samym nie będzie przysługiwał dodatek z tytułu urodzenia dziecka. Natomiast powinna być przyznana jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się żywego dziecka, ponieważ prawo do niej jest niezależne od wysokości dochodu.

 

Przykład 2

Miesiąc po porodzie matka dziecka wystąpiła o zasiłek rodzinny oraz dodatek z tytułu urodzenia dziecka. Z uwagi na to, że dochody rodziny przekraczały obowiązujący próg dochodowy, zasiłek ani dodatek nie zostały przyznane. Po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego osoba ta skorzystała z urlopu wychowawczego. W związku z tym, że w takiej sytuacji mamy do czynienia z utratą dochodu, zainteresowana ponownie złożyła wniosek o przyznanie wspomnianych świadczeń, który wpłynął do właściwego organu przed ukończeniem przez dziecko pierwszego roku życia. Tym razem okazało się, że dochody rodziny nie przekroczyły kwoty granicznej i tym samym oba świadczenia zostały przyznane.

 

Z kolei wniosek o jednorazową zapomogę z tytułu urodzenia się dziecka należy złożyć w terminie 12 miesięcy od dnia narodzin dziecka, a w razie gdy dotyczy on dziecka objętego opieką prawną, opieką faktyczną albo dziecka przysposobionego – w ciągu 12 miesięcy od dnia objęcia dziecka opieką lub jego przysposobienia, nie później jednak niż do ukończenia przez nie 18. roku życia (art. 15b ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych).

Wymagane dokumenty

Szczegółowy wykaz dokumentów wymaganych do przyznania i wypłaty zasiłku macierzyńskiego zawiera rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie określenia dowodów stanowiących podstawę przyznania i wypłaty zasiłków z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2012 r. poz. 444). Przy czym do podstawowych należą:

  • za okres przed porodem – zaświadczenie lekarskie wystawione na zwykłym druku określające przewidywaną datę porodu,
  • za okres po porodzie – skrócony odpis aktu urodzenia dziecka albo jego kopia potwierdzona za przez płatnika zasiłku.

Wymagane dokumenty składa się u płatnika składek uprawnionego do wypłaty świadczeń chorobowych lub w ZUS – w tym przypadku płatnik musi dołączyć wypełnione przez siebie zaświadczenie ZUS Z-3, ZUS Z-3a albo ZUS Z-3b.

Osoba zainteresowana otrzymaniem jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka musi złożyć wniosek o jej przyznanie, oraz:

  •  uwierzytelnioną kopię dokumentu stwierdzającego tożsamość osoby ubiegającej się,
  • skrócony odpis aktu urodzenia dziecka,
  • zaświadczenie lekarskie potwierdzające, że kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10. tygodnia ciąży.

Podobne dokumenty musi złożyć osoba występująca o dodatek z tytułu urodzenia dziecka, przy czym niezbędne tu będą też dokumenty wymagane przy staraniach o zasiłek rodzinny, w tym potwierdzające wysokość dochodu.

Wnioski o świadczenia rodzinne składa się w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby występującej o świadczenia, albo w organie realizującym zadania w tym zakresie (np. w ośrodku pomocy społecznej).

Świadczenia rodzinne z tytułu urodzenia dziecka
Rodzaj świadczenia Osoby uprawnione Uwagi
Dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka Matka lub ojciec albo opiekun prawny dziecka, a jeśli dodatek nie został przyznany żadnej z tych osób, to również opiekun faktyczny dziecka, pod warunkiem jednak, że nie ukończyło ono pierwszego roku życia. Dodatek ten może być przyznany tylko osobom, którym przysługuje zasiłek rodzinny.
Jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się żywego dziecka Matka lub ojciec dziecka, opiekun prawny albo opiekun faktyczny dziecka. Świadczenie to jest niezależne od istnienia prawa do zasiłku rodzinnego oraz od wysokości dochodu.

 

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.)

Ustawa z dnia 25.06.1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2010 r. nr 77, poz. 512 ze zm.)

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27.12.2011 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. nr 298, poz. 1769)

 

autor: Bogdan Majkowski

Gazeta Podatkowa nr 78 (910) z dnia 2012-09-27

Pracownik na urlopie macierzyńskim, ojcowskim i wychowawczym. Wszystko na ten temat w poradniku na GOFIN.pl

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>